Όσοι έχουν βρεθεί κάποια στιγμή στα Μετέωρα, σίγουρα έμειναν εκστασιασμένοι να θαυμάζουν τη Μονή Βαρλαάμ, η οποία είναι χτισμένη στην κορυφή ενός ψηλού και απότομου βράχου. Πρόκειται για ένα από τα πιο γνωστά κι εντυπωσιακά μοναστήρια των Μετεώρων που κουβαλά μια ιστορία αιώνων, ενώ η χάρη της έφτασε μέχρι το Χόλιγουντ, αλλά μάλλον για τους λάθος λόγους. Ήταν το 1980, όταν οι μοναχοί της Βαρλαάμ τα έβαλαν με τον Τζέιμς Μποντ, κηρύττοντας τον δικό τους ανένδοτο και ιερό αγώνα, ενάντια στην παραγωγή της ταινίας που ήθελε να «μαγαρίσει» τον χώρο.
Μετέωρα: Ταξίδι στα μοναστήρια ενός ιερού τόπου
Η ιστορική Μονή Βαρλαάμ
Η Μονή κτίστηκε το 1350 από έναν παράτολμο ασκητή τον Βαρλαάμ (της έδωσε κατόπιν το όνομά του), ο οποίος αναρριχήθηκε στον απόκρημνο βράχο. Μετά την κοίμησή του ο βράχος έμεινε έρημος για 200 χρόνια περίπου, μέχρι δηλαδή το 1517 που ανέβηκαν οι αδελφοί ιερομόναχοι Θεοφάνης και Νεκτάριος οι Αψαράδες, που ήταν πλουσιόπαιδα από τα Γιάννενα. Αυτοί βρήκαν τον βράχο του Βαρλαάμ εντελώς έρημο κι έφτιαξαν από την αρχή τα πρώτα κτίσματα. Η μεταφορά υλικών, λέγεται πως κράτησε 22 χρόνια και το κτίσιμο μόλις 20 μέρες.
Το 1563 κτίστηκε ο επιβλητικός πύργος του βριζονίου, ενώ το 1541 είχε κτιστεί το καθολικό της Μονής που είναι αφιερωμένο στους Αγίους Πάντες. Οι πιο παλιές από τις αγιογραφίες που υπάρχουν στη Βαρλαάμ χρονολογούνται από το 1548 και δημιουργός τους είναι ο κορυφαίος εκπρόσωπος της μεταβυζαντινής σχολής της βορειοδυτικής Ελλάδας, Φράγκο Κατελάνο.
Μέχρι τον 16ο αιώνα η παρουσία των μοναχών είναι συνεχής. Από τις αρχές του 17ου αιώνα και μετά παρέμειναν λίγοι, οπότε και ξεκίνησε η παρακμή. Τα πρώτα χρόνια η ανάβαση γινόταν με ξύλινες σκάλες που κρέμονταν με πασσάλους από τον βράχο δημιουργώντας ένα κενό μεταξύ τους. Οι μοναχοί ήταν αναγκασμένοι να πηδούν από τη μία σκάλα στην άλλη με κίνδυνο πολλές φορές να χάσουν ακόμη και τη ζωή τους. Μέσα στους αιώνες εξελίχθηκε ο τρόπος ανάβασης για να φτάσουμε στο σήμερα, όπου η ανέλκυση γίνεται με ηλεκτρισμό.
Όταν η Μονή Βαρλαάμ τα έβαλε με τον Τζέιμς Μποντ
Η Βαρλαάμ είναι η πιο γνωστή από τις υπόλοιπες των Μετεώρων. Ωστόσο, η φήμη της έφτασε μέχρι το Χόλιγουντ, για τους λάθος λόγους. Το φθινόπωρο του 1980, στην Ελλάδα κατέφτασε ο θρυλικός Τζέιμς Μποντ, τότε τον υποδυόταν ο Ρότζερ Μουρ, για τα γυρίσματα της ταινίας «Για τα μάτια σου μόνο», μέρος των οποίων πραγματοποιήθηκε στο Ιόνιο αλλά και στα Μετέωρα.
Κι ενώ στην πρώτη τοποθεσία δεν υπήρξε κανένα πρόβλημα, τα πράγματα ζορίστηκαν για τους παραγωγούς της χολιγουντιανής ταινίας, όταν έφτασαν στο δεύτερο σημαντικότερο κέντρο μοναχισμού στη χώρα μας, μετά το Άγιο Όρος. Σύμφωνα με το σενάριο, ο κακός Κριστάτος βρίσκει καταφύγιο στα Μετέωρα και συγκεκριμένα στη Μονή Βαρλαάμ. Ο Τζέιμς Μποντ τον καταδιώκει και όλες οι πλευρές ετοιμάζονται για την τελική αναμέτρηση με φόντο τα επιβλητικά Μετέωρα.
Και παρά το γεγονός ότι οι σκηνές δεν είχαν κάτι το προκλητικό, οι μοναχοί της Βαρλαάμ αντέδρασαν έντονα υποστηρίζοντας ότι η ταινία περιλαμβάνει σκηνές με ληστείες, βία και σεξ, προσβάλλοντας βάναυσα την ιερότητα των Μετεώρων. Όταν είδαν πως οι αντιδράσεις του δεν βρήκαν ανταπόκριση και τα γυρίσματα ξεκίνησαν, προχώρησαν σε πιο… δραστικά μέτρα! Τέσσερις μοναχοί ταμπουρώθηκαν μέσα στο μοναστήρι, απαγορεύοντας την είσοδο στον οποιονδήποτε, ενώ απειλούσαν πως θα κάψουν ζωντανό όποιον επιχειρούσε να πλησιάσει και ιδιαίτερα τον Ρότζερ Μουρ, τον οποίο φαίνεται πως είχαν βάλει στο στόχαστρο.
Δείτε το σχετικό βίντεο
Στη συνέχεια, προσπάθησαν να εμποδίσουν τα πλάνα προς τη Μονή, κρεμώντας μουσαμάδες, σεντόνια και σημαίες ενώ άπλωναν τις μπουγάδες τους στην πλευρά που γίνονταν τα γυρίσματα. Ωστόσο, οι προσπάθειες τους έπεσαν στο κενό, από τη στιγμή μάλιστα που οι κάτοικοι της Καλαμπάκας με μεγάλο συλλαλητήριο τάχθηκαν υπέρ των παραγωγών της ταινίας, ζητώντας να συνεχιστούν κανονικά τα γυρίσματα, απειλώντας τους μοναχούς πως αν συνεχίσουν τον ανένδοτο αγώνα τους θα αναγκαστούν να καταλάβουν τα μοναστήρια!
Η ανταπόδοση της παραγωγής
Ένα από τα εκθέματα που ξεχωρίζει στη Βαρλαάμ είναι ένας μεταλλικός σταυρός, διαστάσεων 1,80X0,80 εκατοστά που είναι τοποθετημένος πάνω σε μία πέτρα. Λέγεται πως στήθηκε στην κορυφή του βράχου του Αγίου Πνεύματος τον 14ο αιώνα, μετά από διαταγή του Σέρβου βασιλιά, Στέφανου Δουσάν, σε ανάμνηση των στρατιωτικών νικών του στην Ήπειρο και στη Θεσσαλία.
Από τότε, όσοι προσπάθησαν να τον κατεβάσουν δεν τα κατάφεραν, καθώς δεν διέθεταν τα τεχνικά μέσα. Θρυλείται, λοιπόν, πως ο σταυρός κατέβηκε από τον βράχο μετά το τέλος των γυρισμάτων του Τζέιμς Μποντ, από την ίδια την παραγωγή, η οποία θέλησε να ευχαριστήσει τους μοναχούς που έκαναν πίσω και τους επέτρεψαν τελικά να γίνουν τα γυρίσματα. Σύμφωνα, με την εκδοχή που κυκλοφορεί, μετέφεραν τον σταυρό από την κορυφή, με ελικόπτερο της παραγωγής.
Ταξίδια στην Ελλάδα
Καστράκι: Το χωριό για μία τριήμερη εκδρομή που θα σου μείνει αξέχαστη
Ταξίδι στα παραμυθένια ελληνικά χωριά που θα σε μαγέψουν
Ροπωτό: Πώς είναι σήμερα το χωριό που βουλιάζει, δέκα χρόνια μετά την πρώτη κατολίσθηση
Ακολουθήστε το exploringgreece.tv σε Facebook και Instagram
Συχνές Ερωτήσεις
Η Μονή Βαρλαάμ κτίστηκε το 1350 από τον ασκητή Βαρλαάμ. Ωστόσο, τα κύρια κτίσματα που υπάρχουν σήμερα χτίστηκαν από τους αδελφούς ιερομόναχους Θεοφάνης και Νεκτάριος το 1517. Το καθολικό της Μονής κτίστηκε το 1541 και είναι αφιερωμένο στους Αγίους Πάντες, ενώ ο επιβλητικός πύργος του βριζονίου χρονολογείται στο 1563.
Οι μοναχοί της Βαρλαάμ αντέδρασαν έντονα στη ταινία «Για τα μάτια σου μόνο» του 1980 επειδή πίστευαν ότι περιλαμβάνει σκηνές με ληστείες, βία και σεξ που προσβάλλουν την ιερότητα των Μετεώρων. Παρά το γεγονός ότι τα γυρίσματα δεν περιελάμβαναν προκλητικές σκηνές στο μοναστήρι, οι μοναχοί προχώρησαν σε δραστικά μέτρα για να σταματήσουν την παραγωγή.
Οι μοναχοί της Μονής Βαρλαάμ ταμπουρώθηκαν μέσα στο μοναστήρι και απαγόρευσαν την είσοδο στον οποιονδήποτε. Απειλούσαν να κάψουν ζωντανό κάθε επιχείρηση πλησίασης, ιδιαίτερα του Ρότζερ Μουρ. Επίσης, προσπάθησαν να εμποδίσουν τα πλάνα κρεμώντας μουσαμάδες, σεντόνια και σημαίες για να κρύψουν τη Μονή από τις κάμερες.
Ο Φράγκο Κατελάνο, ο οποίος ήταν κορυφαίος εκπρόσωπος της μεταβυζαντινής σχολής της βορειοδυτικής Ελλάδας, δημιούργησε τις πιο παλιές αγιογραφίες που υπάρχουν στη Μονή Βαρλαάμ. Οι αγιογραφίες αυτές χρονολογούνται από το 1548.
Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία, η μεταφορά των υλικών κατασκευής στη Μονή Βαρλαάμ κράτησε 22 χρόνια, ενώ το κτίσιμο των κύριων κτισμάτων πραγματοποιήθηκε σε μόλις 20 μέρες. Αυτό καταδεικνύει τον εξαιρετικό οργανισμό και τη δέσμευση των κατασκευαστών.
