Τα χωριά της Πελοποννήσου και οι κάτοικοί τους έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην έκβαση της ελληνικής επανάστασης του 1821. Και αυτό συνέβη με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους. Ένα χωριό της Αρκαδίας, μάλιστα, και συγκεκριμένα κάποιοι κάτοικοί του κατάφεραν να ξεγελάσουν με τέτοιο τρόπο τους Τούρκους ώστε τους έκαναν να πάθουν πανωλεθρία σε μια μάχη. Ο λόγος για τη Δημητσάνα και για τους μπαρουξήδες, όπως συνήθιζαν να τους αποκαλούν. Η μάχη στο Βαλτέτσι ενδεχομένως να είχε εντελώς διαφορετικό αποτέλεσμα αν δεν είχαν σκεφτεί να κάνουν μια… δολιοφθορά οι συγκεκριμένοι κάτοικοι της Δημητσάνας.
Δημητσάνα, το χωριό με το μπαρούτι στην ελληνική Επανάσταση του 1821
«Μπαρούτη είχομεν, έκαμνε η Δημητσάνα. Του μπαρουτιού την υπόθεση, την είχαν πάρει απάνου τους τα αδέρφια Σπηλιωτόπουλοι και δια να δουλεύσουν την μπαρούτη δεν επαίρναμε πολλούς Δημητζανίτες εις το στρατόπεδο, τους αφήναμε δια αυτήν την δούλευσιν», ανέφερε ο ίδιος ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης σε μια από τις επιστολές του. Και όντως έτσι συνέβαινε.
Ωστόσο, αυτό που ήταν σημαντικό ήταν ότι ναι μεν την κατασκεύαζαν σε ποσότητα αλλά έπρεπε να φροντίζουν να την κρύβουν για να μην εντοπιστεί από τους Τούρκους. Η διακίνηση του μπαρουτιού είχε κανονιστεί από ντόπιους αγωγιάτες σε άλλα μέρη της Πελοποννήσου, στην Στερεά Ελλάδα, στη Θεσσαλία και την Ήπειρο.
Πώς κορόιδεψαν τους Τούρκους
Και ενώ η παραγωγή καλά κρατούσε, κάποιες κόντρες κατοίκων στο χωριό οδηγούν σε μια διαρροή τον Φεβρουάριο του 1821 με την αποκάλυψη στους Τούρκους του μυστικού της παρασκευής και του εμπορίου του μπαρουτιού.
Οι Τούρκοι δεν κατάφεραν να εντοπίσουν ούτε ίχνος πυρίτιδας στη Δημητσάνα αλλά επέβαλαν σε μερικούς μπαρουξήδες να πάνε στην Τριπολιτσά και να δώσουν τη συνταγή της παραγωγής. Ωστόσο εκείνοι λειτούργησαν ακόμη πιο πονηρά. Με κίνδυνο της ζωής τους, παρασκεύασαν μπαρούτι πολύ κακής ποιότητας. Έτσι στη μάχη στο Βαλτέτσι το Μάιο του 1821, οι Τούρκοι υπέστησαν κυριολεκτικά μια πανωλεθρία. Όταν δε οι μπαρουξήδες κλήθηκαν να απολογηθούν είπαν ότι έφταιγε το γεγονός ότι χρησιμοποιήθηκε η μπαρούτη χωρίς να ωριμάσει όσο θα έπρεπε.
Αν βρεθείς στη Δημητσάνα και θελήσεις να πάρεις μια γεύση από τις μπαρουταποθήκες της εποχής υπάρχει τρόπος. Μην ξεχάσεις να επισκεφθείς το Μουσείο Υδροκίνησης στο χωριό. Δες περισσότερα γι’ αυτό ΕΔΩ.
Διαβάστε επίσης:
Η βαθιά λίμνη της Ελλάδας και ο μύθος του κοριτσιού με το πηγάδι
Απόδραση στην Ορεινή Ναυπακτία: Εκεί που γίνεσαι ένα με τη φύση
Συχνές Ερωτήσεις
Η Δημητσάνα της Αρκαδίας ήταν το χωριό που ξεγέλασε τους Τούρκους με το μπαρούτι κατά την ελληνική επανάσταση του 1821. Οι κάτοικοί της, γνωστοί ως μπαρουξήδες, παρασκεύασαν μπαρούτι πολύ κακής ποιότητας που χρησιμοποίησαν οι Τούρκοι στη μάχη του Βαλτέτσι, προκαλώντας τους μια πανωλεθρία.
Στη Δημητσάνα κατασκευάστηκαν 14 μπαρουτόμυλοι που παράγονταν καθημερινά 300 οκάδες μπαρούτι υψηλής ποιότητας. Αυτό ήταν ένα σημαντικό μέρος της στρατηγικής των Ελλήνων αγωνιστών, καθώς το μπαρούτι διακινούνταν σε ολόκληρη την Πελοπόννησο και τα υπόλοιπα ελληνικά εδάφη.
Οι αδέρφια Σπηλιωτόπουλοι ανέλαβαν την υπευθυνότητα της παραγωγής μπαρούτι στη Δημητσάνα κατά την ελληνική επανάσταση. Όπως αναφέρθηκε από τον ίδιο τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, είχαν αναλάβει την όλη υπόθεση του μπαρουτιού και επέβλεπαν τη δουλειά αυτή με εξειδικευμένους κατοίκους.
Οι μπαρουξήδες της Δημητσάνας, αφού εξαναγκάστηκαν από τους Τούρκους να δώσουν τη συνταγή παραγωγής μπαρούτι, παρασκεύασαν εσκεμμένα μπαρούτι πολύ κακής ποιότητας. Όταν οι Τούρκοι το χρησιμοποίησαν στη μάχη του Βαλτέτσι τον Μάιο του 1821, υπέστησαν ολοσχερή ήττα, ενώ οι μπαρουξήδες δικαιολογήθηκαν λέγοντας ότι το μπαρούτι δεν είχε ωριμάσει επαρκώς.
Αν επισκεφθείς τη Δημητσάνα, μπορείς να επισκεφθείς το Μουσείο Υδροκίνησης του χωριού, όπου έχει διατηρηθεί η ιστορία και τα κατάλοιπα των ιστορικών μπαρουταποθηκών και της παραγωγής μπαρούτι κατά την εποχή της επανάστασης του 1821.
