Η κάθε περιοχή της Αθήνας και της Αττικής έχει τη δική της ιστορία. Χαρακτηριστικό είναι ότι πολλά ονόματα συνοικιών είναι αποτέλεσμα μιας ιστορίας, ενός γεγονότος ή ακόμη και ενός κατοίκου. Άλλες έχουν παρατσούκλια ενώ σε άλλες τα παρατσούκλια τα χρεώθηκαν οι κάτοικοι. Αυτό συνέβη και με μια περιοχή στην Αττική όπου αποκαλούσαν τους κατοίκους «δραπέτες φρενοκομείου». Και φυσικά υπήρχε λόγος γι’ αυτό.
Η περιοχή στην Αττική με τους κατοίκους «δραπέτες φρενοκομείου»
Πώς ξεκίνησε όμως αυτό το παρατσούκλι και γιατί το έβγαλαν; Κάπου στα δύο πρώτα χρόνια της τελευταίας δεκαετίας του 19ου αι., η συγκεκριμένη περιοχή είχε μόνο τέσσερις οικογένειες που διέμεναν μόνιμα.
Τότε ο Γεώργιος Φιλάρετος, διδάκτωρ της Νομικής, δημοσιογράφος και ο πρώτος οικιστής της, ζήτησε με αίτησή του στον Δήμο Αθηναίων ύδρευση από το Αδριάνειο Υδραγωγείο Αθηνών. Ωστόσο, ο αρμόδιος υπάλληλος που παρέλαβε το αίτημα απόρησε για το πού βρισκόταν αυτό το σημείο. Και επειδή ακριβώς δε γνώριζε, απέρριψε την αίτηση. Και ενώ ο Ερνέστος Τσίλλερ πρότεινε να ανοιχθεί πηγάδι, τελικά οι κάτοικοι ακολούθησανάλλη μέθοδο και τελικά με μολυβδοσωλήνες έφεραν νερό από την Δεξαμενή Αθηνών!
Αυτούς τους οικιστές, λοιπόν, αυτής της περιοχής με την υπέροχη θέα, οι Αθηναίοι χαρακτήριζαν «δραπέτας φρενοκομείου». Για ποιο λόγο; Όλοι τους είχαν επιλέξει να μένουν εκτός του αστικού κέντρου, παρά το γεγονός ότι ήταν καταξιωμένα μέλη της αθηναϊκής κοινωνίας, δηλαδή μεγαλοαστοί της εποχής με δεσμούς συγγένειας μεταξύ τους. Η περιοχή στο πέρασμα του χρόνου κατοικήθηκε μαζικά και από οικισμός έγινε κοινότητα, στη συνέχεια Δήμος με τη μαζική εγκατάσταση των προσφύγων. Το 1922 από τη Μικρασία και το 1964 από την Κωνσταντινούπολη.
Η Καλλιθέα και η ιστορία του ονόματός της
Ο λόγος για την Καλλιθέα. Η επικρατέστερη εκδοχή θέλει το όνομα της να δόθηκε από το επιφώνημα μιας αρχοντοπούλας, οποία καθισμένη στην Ακρόπολη έβλεπε την περιοχή και αναφώνησε «ω! τι καλλίστη θέα»! Η Καλλιθέα απλώνεται σε μια πεδινή, σχεδόν έκταση 4.500 στρεμμάτων. Έχει όρια τον Ιλισό και την γραμμή του Ηλεκτρικού Σιδηρόδρομου και απέχει περίπου 3,5 χλμ. από την πλατεία Συντάγματος.
Πηγή εξωτερικής φωτογραφίας: Julius Gross, 1928
Με πληροφορίες από άρθρο της Καθημερινής, 7 Ημέρες
Σπάνιες εικόνες: Πώς ήταν η Αθήνα πριν από το 1821
Συχνές Ερωτήσεις
Η Καλλιθέα ήταν η περιοχή της Αττικής όπου οι Αθηναίοι χαρακτήριζαν τους κατοίκους ως «δραπέτες φρενοκομείου». Αυτό συνέβη επειδή ήταν μεγαλοαστοί που επιλέγουν να μένουν εκτός του αστικού κέντρου της Αθήνας, κάτι που θεωρούνταν περίεργο για την εποχή.
Το παρατσούκλι δόθηκε επειδή οι αρχικοί κάτοικοι ήταν καταξιωμένα μέλη της αθηναϊκής κοινωνίας με δεσμούς συγγένειας, αλλά επέλεγαν να μένουν σε μια απομακρυσμένη περιοχή έξω από το αστικό κέντρο, γεγονός που θεωρούνταν ασυνήθιστο και έδωσε αφορμή για το χιούμορ των Αθηναίων.
Ο Γεώργιος Φιλάρετος ήταν διδάκτωρ Νομικής, δημοσιογράφος και ο πρώτος οικιστής της Καλλιθέας. Το 1890 ζήτησε ύδρευση από το Αδριάνειο Υδραγωγείο, και αν και η αίτησή του απορρίφθηκε αρχικά, τελικά οι κάτοικοι έφεραν νερό μέσω μολυβδοσωλήνων από τη Δεξαμενή Αθηνών.
Σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή, το όνομα Καλλιθέα δόθηκε από το επιφώνημα μιας αρχοντοπούλας που καθισμένη στην Ακρόπολη παρατηρούσε την περιοχή και αναφώνησε «ω! τι καλλίστη θέα», αναφερόμενη στην όμορφη θέα της περιοχής.
Η Καλλιθέα απέχει περίπου 3,5 χλμ. από την πλατεία Συντάγματος και απλώνεται σε μια πεδινή έκταση σχεδόν 4.500 στρεμμάτων. Τα όρια της περιοχής ορίζονται από τον ποταμό Ιλισό και τη γραμμή του Ηλεκτρικού Σιδηρόδρομου.
