Είναι άκρως εντυπωσιακό το πώς έχουν αλλάξει με τα χρόνια (τους αιώνες για την ακρίβεια) οι διάφορες περιοχές της Αττικής αλλά και το κέντρο της Αθήνας όπως η Καλλιθέα. Βλέποντας παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες, διαπιστώνει κανείς ότι το μεγαλύτερο μέρος του 19ου αιώνα η Αττική αποτελούταν ουσιαστικά από μεγάλες εκτάσεις – βοσκοτόπια με διάσπαρτα σπίτια και άλλα κτήρια εδώ και εκεί. Μια εικόνα εντελώς διαφορετική από τη σημερινή. Υπήρχαν συνοικισμοί και γειτονιές αλλά όχι πυκνοκατοικημένες περιοχές, πολυκατοικίες και τόσο ανεπτυγμένος αστικός ιστός. Χαρακτηριστικό είναι ότι κοιτώντας παλιές φωτογραφίες από παλιά, κάποιες περιοχές είναι πολύ δύσκολο να τις αναγνωρίσεις. Κάτι τέτοιο συμβαίνει και με την περιοχή για την οποία θα μιλήσουμε σήμερα. Μια περιοχή που την τελευταία δεκαετία του 19ου αιώνα ήταν αραιοκατοικημένη τόσο ώστε στην πραγματικότητα μπορούμε να μιλάμε για ένα βοσκοτόπι. Εκεί έμεναν μόνο λίγες οικογένειες και δεν υπήρχε πόσιμο νερό από κανονικό δίκτυο ύδρευσης. Συνθήκες και εικόνες που δεν έχουν σήμερα καμία σχέση με την πολυσύχναστη περιοχή της Αττικής που γνωρίζουμε.
Το ελληνικό χωριό με τον δικό του θρόνο Game of Thrones!
Η περιοχή της Αττικής που ήταν βοσκοτόπι και είχε ταυτόχρονα θέα σε Ακρόπολη και θάλασσα
Η περιοχή αυτή ήταν κάποτε ένα άγνωστο μέρος για πολλούς Αθηναίους. Δεν ήξεραν ότι μένουν άνθρωποι εκεί αλλά νόμιζαν ότι έβοσκαν μόνο ζώα. Χαρακτηριστικό είναι ότι λέγεται πως τους κατοίκους αυτής της περιοχής με την υπέροχη κατά κοινή ομολογία θέα, οι Αθηναίοι χαρακτήριζαν «δραπέτας φρενοκομείου». Για ποια περιοχή μιλάμε; Για την Καλλιθέα φυσικά! Κι όμως η Καλλιθέα κατά το έτος 1905 ήταν τόπος κυρίως για βοσκούς. Και μάλιστα χρειαζόταν πολύ περπάτημα για να πας μέχρι την Ακρόπολη.
Η περιοχή ωστόσο, άρχισε σταδιακά να κατοικείται όλο και περισσότερο μέχρι ιδιαίτερα μετά τη μαζική εγκατάσταση των προσφύγων. Πρώτα το 1922 από τη Μικρασία και έπειτα το 1964 από την Κωνσταντινούπολη. Όλοι τους είχαν επιλέξει να μένουν εκτός του αστικού κέντρου. Και αυτό προκαλούσε εντύπωση καθώς ήταν καταξιωμένα μέλη της αθηναϊκής κοινωνίας, δηλαδή μεγαλοαστοί της εποχής με δεσμούς συγγένειας μεταξύ τους.
Το άγνωστο περιστατικό με την ύδρευση
Η Καλλιθέα, λοιπον, κάποτε ήταν άγνωστη και χωρίς καθόλου νερό. Τότε ο Γεώργιος Φιλάρετος, διδάκτωρ της Νομικής, δημοσιογράφος και ο πρώτος οικιστής της, ζήτησε με αίτησή του στον Δήμο Αθηναίων ύδρευση από το Αδριάνειο Υδραγωγείο Αθηνών. Ο αρμόδιος υπάλληλος που παρέλαβε το αίτημα απόρησε που βρίσκεται αυτό σημείο και επειδή δεν γνώριζε, απέρριψε την αίτηση με συνοπτικές διαδικασίες. Ο Φιλάρετος απογοητεύτηκε, αλλά δεν το έβαλε κάτω και παρά τις τεχνικές υποδείξεις του αρχιτέκτονα Τσίλερ να ανοίξει πηγάδι, ακολούθησε άλλη μέθοδο και τελικά με μολυβδοσωλήνες έφερε νερό από την Δεξαμενή Αθηνών!
Σήμερα φυσικά η εικόνα που έχουμε απέχει κατά πολύ. Η Καλλιθέα απλώνεται σε μια πεδινή, σχεδόν έκταση 4.500 στρεμμάτων. Δε θα δεις πρόβατα και λίγες οικογένειες, αλλά οργανωμένες γειτονιές, πολυκατοικίες, καταστήματα και δεκάδες μαγαζιά εστίασης. Πλατείες, αθλητικά κέντρα και μεγάλους δρόμους. Και σίγουρα δεν μπορείς να θαυμάσεις πια από παντού τη θέα προς την θάλασσα και την Ακρόπολη ταυτόχρονα. Τα κτήρια εξάλλου δεν το επιτρέπουν…
Πηγή εξωτερικής φωτογραφίας: Η Αθήνα από τον 19ο αιώνα / Athens photo gallery
Διαβάστε επίσης:
Το συγκλονιστικό Πέτρινο Δάσος της Ελλάδας από ψηλά
Άγιος Ιωάννης των Λατομείων: Το γραφικό εξωκλήσι δίπλα στην Αθήνα
Η μυθική λίμνη στην οποία ο Ηρακλής πάλεψε με τις Στυμφαλίδες Όρνιθες
Συχνές Ερωτήσεις
Η Καλλιθέα στο 19ο αιώνα ήταν μια αραιοκατοικημένη περιοχή που λειτουργούσε κυρίως ως βοσκοτόπι. Υπήρχαν μόνο λίγες οικογένειες που ζούσαν εκεί, και δεν υπήρχε κανένα δίκτυο ύδρευσης. Οι Αθηναίοι δεν ήξεραν καν ότι ζούσαν άνθρωποι σε αυτή την περιοχή και τους αποκαλούσαν ακόμη και «δραπέτας φρενοκομείου».
Η Καλλιθέα είχε μια εξαιρετική θέα που κατά κοινή ομολογία ήταν υπέροχη. Από την περιοχή ήταν δυνατό να δούν ταυτόχρονα και την Ακρόπολη και τη θάλασσα. Σήμερα, λόγω της πυκνοδομημένης ανάπτυξης, αυτή η θέα δεν είναι πλέον ορατή από όλα τα σημεία της περιοχής.
Ο Γεώργιος Φιλάρετος, πρώτος οικιστής της περιοχής και δημοσιογράφος, υπέβαλε αίτηση στον Δήμο Αθηναίων για ύδρευση από το Αδριάνειο Υδραγωγείο. Αφού η αίτηση απορρίφθηκε, χρησιμοποίησε μολυβδοσωλήνες και έφερε νερό απευθείας από τη Δεξαμενή Αθηνών.
Η Καλλιθέα άρχισε να κατοικείται σταδιακά, ιδιαίτερα μετά τη μαζική εγκατάσταση προσφύγων. Πρώτα το 1922 από τη Μικρασία και στη συνέχεια το 1964 από την Κωνσταντινούπολη. Αυτοί οι πρόσφυγες, που ήταν μεγαλοαστοί, επέλεξαν να μένουν εκτός του αστικού κέντρου της Αθήνας.
Η Καλλιθέα σήμερα απλώνεται σε μια σχεδόν επίπεδη έκταση 4.500 στρεμμάτων. Διαθέτει οργανωμένες γειτονιές, πολυκατοικίες, καταστήματα, πολλά εστιατόρια, πλατείες, αθλητικά κέντρα και μεγάλους δρόμους, σε απόλυτη αντίθεση με το παρελθόν της.
