Αν έχεις περάσει τα παιδικά σου χρόνια στην Αθήνα, τότε έχεις σίγουρα κάποιες χαρακτηριστικές αναμνήσεις. Τα δώρα του τροχονόμου!
Εκεί, κάτω από τα «βαρέλια» τους στην Κηφισιά και στο Σύνταγμα έβλεπε κανείς τις μέρες των Χριστουγέννων πλήθος δώρων. Ενα ιδιαίτερο έθιμο, πολύ χαρακτηριστικό της παλιάς Αθήνας. Ταυτισμένο με τις γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς. Εθιμοτυπικά η προσφορά των δώρων διατηρείται ως σήμερα. Ο πιο γνωστός τροχονόμος είναι σίγουρα αυτός της πλατείας Κηφισιάς.
Οι τροχονόμοι και τα δώρα του τροχονόμου στην Αθήνα εκείνης της εποχής ήταν πρόσωπα πολύ αγαπητά στον κόσμο. Ρύθμιζαν την κυκλοφορία και παράλληλα έδιναν πληροφορίες σε όποιον χρειαζόταν. Όπως αναφέρεται στο λεύκωμα «Η Ελλάδα του Μόχθου 1900- 1960» (συλλογή Νίκου Πολίτη, Ριζάρειο Ιδρυμα – Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος) το έθιμο ξεκίνησε από τον προπολεμικό δήμαρχο Κώστα Κοτζιά. Ήταν την Πρωτοχρονιά του 1936 όταν έβαλε πρώτος στα πόδια ενός τροχονόμου το δώρο του. Ήταν δύο γαλοπούλες.
Κηφισιά: Οι πέντε άμαξες που σε γυρίζουν πίσω στο χρόνο
Πού κατέληγαν τόσα δώρα;
Και αν νομίζεις ότι τα δώρα αυτά τα έπαιρνε ο «τυχερός» που είχε βάρδια κάνεις λάθος. Ολα τα δώρα μεταφέρονταν στην τροχαία. Μετά το τέλος των γιορτών γινόταν κλήρωση και μοιράζονταν σε όλο το προσωπικό. Κάποιες χρονιές ήταν τόσα πολλά που κανείς δεν έμενε παραπονεμένος. Χρειαζόταν δε να μεταφέρονται τα δώρα με φορτηγάκι ανά λίγες ώρες. Οι ποσότητες ήταν τόσο μεγάλες που συχνά ο τροχονόμος διακρινόταν με δυσκολία.
Το έθιμο με τα δώρα των τροχονόμων σιγά-σιγά άρχισε να φθίνει. Με την τοποθέτηση των πρώτων φαναριών στην Αθήνα ο ρόλος των τροχονόμων άρχισε να περιορίζεται. Σήμερα τους συναντάμε μόνο όπου υπάρχει κυκλοφοριακό κομφούζιο…
Ερμού: Γιατί ονομάστηκε έτσι ο εμπορικότερος δρόμος της Αθήνας
Συχνές Ερωτήσεις
Τα δώρα του τροχονόμου ήταν ένα παραδοσιακό έθιμο της Αθήνας, κατά το οποίο οι πολίτες και οι εταιρείες προσέφεραν δώρα στους τροχονόμους κατά τις εορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς. Τα δώρα ήταν ποικίλα, από τρόφιμα και ποτά μέχρι ηλεκτρικές συσκευές και υφάσματα.
Το έθιμο των δώρων του τροχονόμου ξεκίνησε την Πρωτοχρονιά του 1936, όταν ο δήμαρχος Κώστας Κοτζιάς έβαλε για πρώτη φορά δώρο σε έναν τροχονόμο. Το δώρο αυτό ήταν δύο γαλοπούλες, και το έθιμο γρήγορα εξαπλώθηκε και έγινε αγαπητό στους ανθρώπους.
Τα δώρα των τροχονόμων συσσωρεύονταν στα «βαρέλια» τους, κυρίως στην πλατεία Κηφισιάς και στο Σύνταγμα. Τις επόμενες χρονιές, η ποσότητα των δώρων ήταν τόσο μεγάλη που χρειαζόταν να μεταφέρονται με φορτηγάκι ανά λίγες ώρες και ο τροχονόμος διακρινόταν με δυσκολία.
Όλα τα δώρα που προσέφεραν οι πολίτες και οι εταιρείες δεν παρέμεναν στον τροχονόμο που εργαζόταν εκείνη την ημέρα. Αντίθετα, μεταφέρονταν στην τροχαία και μετά το τέλος των γιορτών γινόταν κλήρωση, όπου μοιράζονταν τα δώρα σε όλο το προσωπικό.
Το έθιμο των δώρων του τροχονόμου σιγά-σιγά άρχισε να φθίνει με την τοποθέτηση των πρώτων φαναριών στην Αθήνα. Καθώς αυξανόταν αυτόματα η ρύθμιση της κυκλοφορίας, ο ρόλος των τροχονόμων περιορίστηκε σημαντικά. Σήμερα συναντώνται μόνο σε περιοχές με κυκλοφοριακό κομφούζιο.
