Αν έχεις περπατήσει έστω και μια φορά στη ζωή σου την οδό Ερμού, σίγουρα θα έχεις δει από κοντά την όμορφη εκκλησία Καπνικαρέα. Πρόκειται για μια μικρή, βυζαντινή εκκλησία που χρονολογείται από τον 11ο αιώνα. Κατεβαίνοντας την Ερμού δεν γίνεται να μην την προσέξεις.
Από πού πήρε το όνομά της; Υπάρχουν δύο επικρατέστερες εκδοχές για το από πού πήρε το όνομά της η εκκλησία Παναγία Καπνικαρέα. Η πρώτη έχει ως εξής: Το όνομα Καπνικαρέα θεωρείται ότι συνδέεται με τον ιδρυτή του ναού ο οποίος ήταν «Καπνικάριος».
Ετσι ονομάζονταν οι εισπράκτορας του καπνικού φόρου. Φυσικά ο καπνικός φόρος δεν αφορούσε τότε το κάπνισμα. Ο συγκεκριμένος φόρος καπνοδόχου αφορούσε τις κατοικημένες οικοδομές. Οχι όλες αλλά αυτές από τις οποίες έβγαινε καπνός λόγω της φωτιάς που χρησιμοποιούταν για το μαγείρεμα ή τη θέρμανση. Αυτή θεωρείται και η επικρατέστερη εκδοχή. Κάθε ιδιοκτήτης σπιτιού το οποίο «κάπνιζε» θα έπρεπε να πληρώνει αυτό το φόρο.
Το ύφασμα στην εικόνα της Παναγίας
Ερμού: Γιατί ονομάστηκε έτσι ο εμπορικότερος δρόμος της Αθήνας
Η πλούσια ιστορία του ναού
Επίσης, η Καπνικαρέα κινδύνευσε με κατεδάφιση δύο φορές αλλά και τις δύο τα σχέδια ανατράπηκαν τελευταία στιγμή. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, μάλιστα, ονομαζόταν εκκλησία της Βασιλοπούλας και του Πρέντζα. Παρά τις διάφορες καταστροφές που έχει υποστεί έγιναν πολλές ενέργειες για την αποκατάστασή της.
Την επόμενη φορά που θα βρίσκεσαι προς Ερμού και θα κινείσαι προς το Μοναστηράκι αξίζει να κάνεις μια στάση και να παρατηρήσεις καλύτερα.
Πέντε κλασικά κτήρια στη Αθήνα που δεν υπάρχουν πια
Συχνές Ερωτήσεις
Η εκκλησία Καπνικαρέα βρίσκεται στην οδό Ερμού, στο κέντρο της Αθήνας. Είναι μια μικρή βυζαντινή εκκλησία που χρονολογείται από τον 11ο αιώνα και είναι αδύνατον να την προσέξεις ενώ κατεβαίνεις την Ερμού προς το Μοναστηράκι.
Υπάρχουν δύο κύριες εκδοχές για το όνομα της Καπνικαρέας. Η πρώτη και επικρατέστερη συνδέει το όνομα με τον ιδρυτή του ναού που ήταν «Καπνικάριος», δηλαδή εισπράκτορας του καπνικού φόρου που αφορούσε τα σπίτια που κάπνιζαν λόγω θέρμανσης ή μαγειρέματος. Η δεύτερη εκδοχή αναφέρει ότι το όνομα προέρχεται από τον «καμουκά», ένα πολύτιμο ύφασμα με το οποίο ήταν ντυμένη η εικόνα της Παναγίας.
Η εκκλησία Καπνικαρέα χρονολογείται από τον 11ο αιώνα και κτίστηκε πάνω σε προγενέστερο ναό του οποίου την κατασκευή αποδίδουν σε μία Αθηναία αυτοκράτειρα. Κινδύνευσε με κατεδάφιση δύο φορές, αλλά τα σχέδια ανατράπηκαν τελευταία στιγμή. Κατά την Τουρκοκρατία ονομάστηκε εκκλησία της Βασιλοπούλας και του Πρέντζα και έχει υποστεί διάφορες καταστροφές για τις οποίες έχουν γίνει αποκαταστάσεις.
Σήμερα η εκκλησία Παναγία Καπνικαρέα ανήκει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και λειτουργεί ως «Ιερός Πανεπιστημιακός Ναός». Είναι αφιερωμένη στα Εισόδια της Θεοτόκου και παραμένει ένα σημαντικό θρησκευτικό και πολιτιστικό μνημείο του κέντρου της Αθήνας.
Ο καπνικός φόρος ήταν ένας φόρος καπνοδόχου που αφορούσε τις κατοικημένες οικοδομές από τις οποίες έβγαινε καπνός λόγω της φωτιάς που χρησιμοποιούταν για μαγείρεμα ή θέρμανση. Κάθε ιδιοκτήτης σπιτιού που «κάπνιζε» ήταν υποχρεωμένος να πληρώνει αυτό το φόρο. Οι εισπράκτορες αυτού του φόρου ονομάζονταν «Καπνικάριοι».
