Την Μητρόπολη των Αθηνών την ξέρουν όλοι. Δίπλα από αυτήν, όμως, υπάρχει ένα ακόμη μικρό στολίδι, η λεγόμενη «μικρή Μητρόπολη» της Αθήνας. Πρόκειται για εναν μικρό ναό αφιερωμένο στην Παναγία Γοργοεπήκοο και στον Άγιο Ελευθέριο.
Η ιστορία του ναού και το ιδιαίτερο υλικό της κατασκευής
Η μικρή Μητρόπολη κατασκευάστηκε στο τέλος του 12ου αιώνα. Χαρακτηριστικό της ότι για την κατασκευή του δεν χρησιμοποιήθηκε ως οικοδομικό υλικό πέτρες ή τούβλα. Ο αρχιτέκτονάς της, ακολουθώντας μάλσιτα την τακτική της εποχής, ανακύκλωσε παλιό οικοδομικό υλικό. Έχτισε, έτσι, την εκκλησία πάνω σε ένα ναό αφιερωμένο στην Ειλείθυια, την αρχαία θεότητα που προστάτευε τις εγκυμονούσες.
Μετά τη δημιουργία του ελληνικού κράτους η μικρή Μητρόπολη αφιερώθηκε στον Άγιο Ελευθέριο, στο όνομα της ελευθερίας. Τρία χρόνια αργότερα και για ένα διάστημα το μικρό εκκλησάκι στέγασε τη δημόσια βιβλιοθήκη της Αθήνας. Από το 1863 και μετά αφιερώθηκε και στον Άγιο Ελευθέριο. Πρόκειται, πραγματικά, για μια πολύ ιδιαίτερη κατασκευή. Οι τοίχοι του ναού είναι εξ ολοκλήρου κατασκευασμένοι από μεγάλους μαρμάρινους ακόσμητους λίθους. Μπορεί να διακρίνει κανείς ακόμη και ανάγλυφα που προέρχονται από αρχαία ελληνικά, ρωμαϊκά και πρώιμα βυζαντινά μνημεία. Δε θα δεις πουθενά πλίνθους παρά μόνο στον τρούλο της.
Καπνικαρέα: Αγνωστες πτυχές του ναού στο κέντρο της Αθήνας
Στέκοντας εκεί τόσους αιώνες, έχοντας κατασκευαστεί με αυτό τον ιδιαίτερο τρόπο, αν τον παρατηρήσει κανείς θα δει ότι η εικονογράφηση και τα ανάγλυφα του ναού βρίθει συμβολισμών των τόσων ετών. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας αποτέλεσε το παρεκκλήσιο της κατοικίας του Μητροπολίτη Αθηνών. Τότε ήταν που έγινε γνωστή και ως η Μικρή Μητρόπολη, όπως παραμένει ακόμη και σήμερα.
Η κομψή και εντυπωσιακή αυτή εκκλησία σώζεται μέχρι σήμερα στην αρχική του μορφή. Πολλοί τη χαρακτηρίζουν ως ένα υπαίθριο μουσείο γλυπτικης και δεν έχουν άδικο. Ο συνδυασμός των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή της δίνουν αυτό το εντυπωσιακό αποτέλεσμα.
Κάνοντας μια βόλτα στο κέντρο της Αθήνας, κάνε μια στάση και γνώρισέ την από κοντά.
Πηγή φωτογραφιών: Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών
Εθνικός Κήπος: Η καλύτερη βόλτα στην καρδιά της Αθήνας
Συχνές Ερωτήσεις
Η Μικρή Μητρόπολη είναι ένας μικρός ναός που βρίσκεται δίπλα στη Μητρόπολη των Αθηνών. Αφιερώνεται στην Παναγία Γοργοεπήκοο και στον Άγιο Ελευθέριο. Κατασκευάστηκε στο τέλος του 12ου αιώνα και θεωρείται ένα από τα πιο ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά κτίρια της Αθήνας.
Η Μικρή Μητρόπολη κατασκευάστηκε με ανακυκλωμένο παλιό οικοδομικό υλικό, κυρίως μεγάλους μαρμάρινους ακόσμητους λίθους από αρχαία ελληνικά, ρωμαϊκά και πρώιμα βυζαντινά μνημεία. Οι τοίχοι αποτελούνται εξ ολοκλήρου από μάρμαρο, ενώ πλίνθος χρησιμοποιήθηκε μόνο στον τρούλο της.
Ο αρχιτέκτονας της Μικρής Μητροπόλης έχτισε την εκκλησία πάνω σε έναν αρχαίο ναό αφιερωμένο στην Ειλείθυια, την αρχαία ελληνική θεότητα που προστάτευε τις έγκυες γυναίκες.
Η εκκλησία ονομάστηκε Μικρή Μητρόπολη κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, όταν στέγαζε το παρεκκλήσιο της κατοικίας του Μητροπολίτη Αθηνών. Στη διάρκεια της ιστορίας της, χρησιμοποιήθηκε και ως δημόσια βιβλιοθήκη της Αθήνας για ένα διάστημα.
Η Μικρή Μητρόπολη χαρακτηρίζεται ως ένα υπαίθριο μουσείο γλυπτικής, καθώς οι τοίχοι της περιέχουν πολλά ανάγλυφα και συμβολικά στοιχεία από διαφορετικές περιόδους. Ο συνδυασμός των μαρμάρινων υλικών και των αρχαίων διακοσμήσεων δίνουν ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα που διατηρείται μέχρι σήμερα.
